Jouw data staat in Amerika: waarom Europa een soeverein data platform nodig heeft

Elke organisatie draait tegenwoordig op data. Daar is niets nieuws aan. Wat wél nieuw is: onze veranderende relatie met de Verenigde Staten en het feit dat het steeds moeilijker uit te leggen wordt dat al jouw data en intelligentie op Amerikaanse servers staat. Europa mist een onafhankelijk data platform en dat begint een echt probleem te worden.

Je concurrentievoordeel, je klantinzichten, je operationele data. Allemaal op platforms die onderworpen zijn aan Amerikaanse wetgeving, beheerd door Amerikaanse bedrijven, draaiend op Amerikaanse infrastructuur.

En er is geen Europees data platform als alternatief.

Daar willen wij met DataBaas verandering in brengen.

Het huidige landschap

Als je een data team hebt in Europa en je zoekt een modern data platform waar je engineers niet gek van worden, dan zijn dit je opties:

1. Databricks
2. Snowflake
3. BigQuery

Dat is het. Drie opties. Allemaal Amerikaans.

Allemaal draaiend op Amerikaanse hyperscaler-infrastructuur. Allemaal onderworpen aan de US CLOUD Act, die Amerikaanse autoriteiten het recht geeft om data op te vragen bij Amerikaanse bedrijven, ongeacht waar die data fysiek staat.

We kiezen normaal gesproken voor deze platforms omdat ze heel goed zijn, maar we kiezen ze niet omdat we Europese alternatieven hebben vergeleken, want die bestaan simpelweg niet.

Heel raar eigenlijk.

Waarom dit nù belangrijk is

Misschien denk je: dit speelt al jaren, waarom zou ik me nu druk maken? Hebben we die CLOUD-act niet in overweging genomen toen we naar Azure migreerden?

Het is nù belangrijk omdat de geopolitieke context fundamenteel veranderd is.

Amerikaanse ambassadeurs in België, Frankrijk en Polen gedragen zich als politieke activisten. Ze mengen zich openlijk in binnenlandse politiek, vallen ministers aan op Instagram, en voeren campagne voor bevriende leiders. Europa-deskundige Marc De Vos noemde ze “de bulldogs van Trump in de cultuuroorlog tegen Europa.” De Amerikaanse buitenlandminister Rubio ging in Hongarije campagne voeren voor Orbán. Een Trump-denktank pleit openlijk voor het einde van de Europese Unie.

Dit is het land dat juridische zeggenschap heeft over jouw data-infrastructuur.

De CLOUD Act: het maakt niet uit waar je server staat

De Amerikaanse CLOUD Act is glashelder: als een bedrijf Amerikaans is, kan de Amerikaanse overheid bij de data. Het maakt niet uit of die server in Frankfurt staat, in Amsterdam, of op de maan.

“Maar we hebben een EU-regio gekozen?” Klopt. Je data staat fysiek in Europa. Maar juridisch is het Amerikaans. En dat maakt het verschil.

In juni 2025 werd Microsoft in de Franse Senaat gevraagd of ze konden garanderen dat Europese data nooit door Amerikaanse autoriteiten zou worden opgevraagd. Het antwoord: Non. Dat kunnen ze simpelweg niet beloven.

Dat geldt net zo goed voor Google, Amazon, Snowflake, Databricks en alle andere usual-suspects . Elk Amerikaans bedrijf valt onder dezelfde wet.

En het gaat niet alleen om afluisteren. Een Amerikaanse president kan met één pennenstreek sancties opleggen waardoor jouw cloud provider moet stoppen met leveren. Niet omdat ze willen, maar omdat ze moeten. Dit zal voor veel bedrijven en teams het einde van hun dagelijkse werk betekenen. Probeer maar eens te migreren van een systeem waar je geen toegang meer toe hebt, dat is onbegonnen werk. Je zal opnieuw moeten beginnen, met alle kosten van dien.

Het is erger dan je denkt

Bert Hubert heeft dit onze afhankelijkheid in kaart gebracht in zijn Dashboard Amerikaanse Afhankelijkheden. De lijst is onthutsend: de RDW, het UWV, alle 342 gemeentes, de Belastingdienst, alle grote banken, OVPay, alle grote kranten en omroepen. Allemaal totaal afhankelijk van Amerikaanse clouds.

De Algemene Rekenkamer bevestigde: bij 67% van de belangrijkste cloud-diensten van het Rijk is geen risicoafweging gemaakt. ABDTopconsult concludeerde dat de Nederlandse overheid “analoog onbekwaam” is geworden. Er is geen terugvaloptie meer.

Prof. Reijer Passchier, hoogleraar Digitalisering en de democratische rechtsstaat aan de Open Universiteit, waarschuwde: “Digitale systemen zijn niet langer ondersteunend aan de overheid, ze zijn de overheid. Als we de zeggenschap over die systemen uit handen geven aan buitenlandse techbedrijven, ondermijnen we de democratische controle.”

Voor data teams is dit extra relevant

Als je met data en AI werkt, zit de afhankelijkheid dieper dan bij de gemiddelde organisatie. Je data platform is niet zomaar een tool, het is het zenuwstelsel van alles wat je doet. En als je het goed doet, misschien zelfs het systeem waarop alle strategische beslissingen binnen de organisatie worden genomen. Elke analyse, elk model, elke pipeline draait erop.

En het gaat niet alleen om waar data staat. Het gaat om wie er toegang toe heeft. Wie de stekker eruit kan trekken. Wie de prijzen bepaalt. Wie de roadmap bepaalt.

Op een Databricks of Snowflake heb je op geen van die vragen een goed antwoord. Je bent een gebruiker op andermans platform, onder andermans jurisdictie.

Digitale soevereiniteit: hoe wij kijken naar data platforms anno 2026

Soevereiniteit wordt een basis voorwaarde. De EU Data Act dwingt overdraagbaarheid af. Het Cloud Sovereignty Framework stelt eisen aan soevereine clouddiensten. In november 2025 werd de Declaration for European Digital Sovereignty aangenomen. Het e-Evidence pakket wordt augustus 2026 van toepassing. De KNAW stelde vast dat Europa haar digitale soevereiniteit kwijt is. Regulering, geopolitiek en wetenschap wijzen allemaal dezelfde kant op: soevereiniteit wordt een basisvoorwaarde voor organisaties die onderdeel zijn van onze kritieke infrastructuur.

Open standaarden en Europese cloud zijn er klaar voor. Voor een schaalbaar en veilig data platform hoef je geen afhankelijkheid meer aan te gaan met organisaties die worden gereguleerd door de Amerikaanse markt en overheid.

Data Platforms kunnen goedkoper. Moderne open data tooling en Europese clouds zijn veel goedkoper dan Amerikaanse “Big Data” platforms. 90% van de organisaties betalen veel te veel voor die platforms. Soevereiniteit is dus ook goed voor de portomonee.

DataBaas: een onafhankelijk Europees data platform

We bouwen DataBaas om dit te bewijzen. Een compleet en soeverein data platform, van data lake tot ML deployment, gebouwd op open standaarden, draaiend op Europese infrastructuur naar keuze.

Niet omdat Amerikaans per definitie slecht is. Maar omdat afhankelijkheid dat wel is. Zeker als die afhankelijkheid onnodig is.

De vraag is niet óf je overstapt naar een onafhankelijk data platform. De vraag is wanneer.

Plan een demo en ontdek hoe jij onafhankelijk kan worden van Amerikaanse Big Tech.